Rozporządzenie nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady

Każdemu z nas pewnie nie raz zdarzyło się narzekać na brukselską biurokrację, śmiać z uznawania marchewki, jako owocu czy badania przez urzędników krzywizny banana. Niemniej rozporządzenie 261/2004 stanowi doskonały przykład korzyści, jakie prawo UE daje każdemu z obywateli Wspólnoty. Niestety jeszcze wiele osób nie zna przysługujących pasażerom praw, które przyznaje im rozporządzenie.

Zanim przejdziemy do treści samego rozporządzenia warto zwrócić uwagę na rodzaj aktu prawnego, w jakim została przyjęta powyższa regulacja tj. rozporządzenie, które obowiązuje w wersji jednolitej we wszystkich państwach członkowskich oraz stanowi część porządku krajowego na równi z ustawami. W związku z powyższym zasady przyznawania odszkodowania pozostają takie same na terenie całej UE. Zapewniając pasażerom gwarancję najwyższego poziomu ochrony.

EU 261/2004

Wracając do samego rozporządzenia, czego ono dotyczy? Rozporządzenie 261/2004 ustala wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w trzech przypadkach: odmowy przyjęcia na pokład, odwołania lotu lub jego opóźnienia. Zakres uprawnień przysługujących pasażerom w sytuacji wystąpienia powyższych przypadków możemy podzielić na dwie główne kategorie tj. prawo do odszkodowania oraz prawo do opieki.

Odszkodowanie zostało oddzielone od wywołanej zakłóceniami lotu szkody, poprzez przyznanie pasażerom stałego, uzależnionego jedynie od odległości pomiędzy portem wylotu, a portem docelowym, zryczałtowanego odszkodowania. Owszem do czasu przyjęcia rozporządzenia obowiązywały i zresztą nadal obowiązują inne regulacje (Konwencja Montrealska) w zakresie odszkodowań w przypadkach wskazanych powyżej, ale warunkiem jego uzyskania jest wykazanie szkody spowodowanej odwołaniem, opóźnieniem lub odmową wejścia na pokład samolotu. Zryczałtowane odszkodowanie przysługuje w przypadku wystąpienia powyższych przesłanek, niezależnie od tego czy ponieśliśmy jakąkolwiek szkodę, dlatego niekiedy wysokość odszkodowania może nie rekompensować szkody wywołanej powstałymi zakłóceniami. Nie wątpliwie przyjęte rozwiązanie jest korzystne dla pasażerów, gdyż nie nakłada na nas obowiązku  wykazania zaistnienia jakichkolwiek przesłanek. W przypadku wystąpienia jednego z powyższych przypadków odszkodowanie przysługuje, chyba, że zostało spowodowane nadzwyczajnymi okolicznościami, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, ale wykazanie tej okoliczności spoczywa na linii lotniczej.

Prawo do opieki to zespół uprawnień, które przysługują pasażerowi w związku zaistnieniem powyższych trzech przypadków i dotyczą zapewnienia pasażerom posiłku, zakwaterowania, transportu pomiędzy lotniskiem, a także dostęp do środka komunikacji elektronicznej. Z punktu widzenia pasażerów, których rezerwacja została zmieniona na kolejny dzień uprawnienia te mają szczególnie istotne znaczenie zwłaszcza, że linie nie są skore do wychodzenia przed szereg i oferowania zakwaterowania w przypadku, do którego są zobowiązane przepisami prawa.

Zakres stosowania

Z punktu widzenia pasażerów bardzo istotne jest ustalenie zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia. Otóż rozporządzenie stosuje się do wszystkich pasażerów, których lot realizowany jest z UE, niezależnie od przewoźnika obsługującego dany lot, niezależnie od ilości odbytych odcinków do portu docelowego. Natomiast odmienna sytuacja występuje, gdy lot realizowany jest na trasie z państwa trzeciego do UE, wówczas uprawnienia przysługujące na mocy rozporządzenia dotyczą jedynie pasażerów, którzy odbywają lot na pokładzie przewoźnika wspólnotowego tj. posiadającego licencje na prowadzenie działalności przez jedno z Państw Członkowskich. Dlatego kupując bilety zwracajcie uwagę, przez kogo wykonywane są poszczególne odcinki, ponieważ później możecie być niemile zaskoczeni.

Trybunał Sprawiedliwości w Luksemburgu

Pisząc o rozporządzenie nie sposób nie wspomnieć o TS, który odegrał bardzo istotną rolę w kształtowaniu praw pasażerów w UE. Na tym etapie wspomnę tylko, że to dzięki TS rozporządzenie, pomimo, że niekoniecznie wynika to z jego treści interpretowane jest w sposób pro pasażerski. Najlepszym przykładem na poparcie tej tezy jest fakt, że rozporządzenie nie przyznaje odszkodowania za opóźniony lot, a prawo to zostało wyinterpretowane przez TS w licznym orzecznictwie, o którym nie raz jeszcze na tym blogu usłyszycie.

Podsumowanie

Dzisiejszy post stanowi jedynie ogólne wprowadzenie do tematyki związanej z prawami pasażera oraz uprawnieniami, jakie przysługują pasażerom w przypadkach odwołania, opóźnienia lotu czy też odmowy wstępu na pokład. Najważniejsze, abyście po przeczytaniu dzisiejszego wpisu mieli świadomość, że odbywając lot, który napotyka zakłócenia macie prawa niezależnie od przewoźnika lotniczego na pokładzie, którego odbyliście lot oraz ceny za jaką nabyliście bilet. Świadomość pasażerów o przysługujących im prawom jest bardzo niska pomimo, że od czasu wejścia w życie rozporządzenia upłynęło już trzynaście lat. W kolejnych wpisach będę starał się przybliżać meandry rozporządzenia oraz orzecznictwa.

Napisz swój komentarz