Odwołany lot sprzed roku może wciąż oznaczać 600 euro do odzyskania, ale zwlekanie jest ryzykowne. Pytanie „ile czasu mam na odszkodowanie za lot?” nie ma jednej prostej odpowiedzi dla całej Europy. Rozporządzenie WE 261/2004 daje pasażerom prawo do rekompensaty, lecz nie wyznacza jednego, unijnego terminu przedawnienia. O tym, ile masz czasu, decydują przede wszystkim kraj, w którym dochodzisz roszczenia, trasa i okoliczności sprawy.
Najbezpieczniejsza zasada jest prosta: zgłoś sprawę jak najszybciej po problematycznym locie. Nie dlatego, że linia lotnicza ma rację, gdy próbuje zbyć pasażera, lecz dlatego, że czas działa na korzyść przewoźnika. Znikają dokumenty, trudniej odtworzyć przebieg podróży, a termin procesowy może minąć bezpowrotnie.
Ile czasu mam na odszkodowanie za lot w Polsce?
W sprawach rozpatrywanych według polskich zasad termin może być krótki. W praktyce roszczenia związane z przewozem lotniczym często wymagają działania w ciągu roku od dnia lotu lub planowanego lotu. Dotyczy to zwłaszcza złożenia reklamacji do przewoźnika, która w wielu przypadkach powinna poprzedzać dalsze kroki.
To nie znaczy jednak, że każdy lot sprzed ponad 12 miesięcy jest automatycznie przegrany. Termin przedawnienia i właściwe przepisy trzeba oceniać indywidualnie. Znaczenie może mieć państwo wylotu, państwo przylotu, siedziba przewoźnika, miejsce wszczęcia postępowania oraz to, czy przewoźnik uznał roszczenie albo podjął rozmowy dotyczące wypłaty.
Dlatego nie warto kierować się internetową zasadą „mam trzy lata” albo „mam rok”. Takie uproszczenia bywają kosztowne. Pasażer lecący z Warszawy do Madrytu może mieć inną sytuację procesową niż osoba lecąca z Berlina do Krakowa, mimo że oba loty obsługiwała ta sama linia.
Rozporządzenie 261/2004 nie daje jednego terminu
Unijne przepisy określają, kiedy należy się odszkodowanie, ale pozostawiają państwom członkowskim kwestię terminów dochodzenia roszczeń. Z tego powodu w różnych krajach można spotkać odmienne okresy przedawnienia. W niektórych jurysdykcjach pasażer ma kilka lat, w innych powinien działać zdecydowanie szybciej.
Nie należy mylić terminu na reklamację z terminem na wniesienie sprawy do sądu. To dwa różne zagadnienia. Reklamacja jest pierwszym formalnym żądaniem skierowanym do linii. Pozew lub inne działanie przed właściwym organem może natomiast mieć znaczenie dla przerwania biegu przedawnienia. Sam e-mail wysłany do przewoźnika nie zawsze zapewnia pełną ochronę prawną.
Linie lotnicze dobrze znają te różnice. Zdarza się, że przeciągają odpowiedź, proponują vouchery zamiast pieniędzy albo powołują się na nadzwyczajne okoliczności bez przedstawienia konkretnych dowodów. Upływ czasu nie wzmacnia pozycji pasażera. Wzmacnia pozycję firmy, która ma własny dział prawny i procedury nastawione na ograniczanie wypłat.
Od którego dnia liczy się czas?
Najczęściej punktem odniesienia jest data lotu, a przy odwołaniu – data, w której lot miał się odbyć. Nie zawsze jednak sprawa jest aż tak oczywista. Przy podróży z przesiadką trzeba ustalić, czy zakłócenie dotyczyło jednego odcinka, czy całej rezerwacji, oraz kiedy pasażer dotarł do celu końcowego.
Przykład: samolot z Krakowa do Frankfurtu wystartował z opóźnieniem, przez co pasażer stracił przesiadkę do Nowego Jorku i dotarł na miejsce siedem godzin później. Dla prawa do odszkodowania liczy się opóźnienie w miejscu docelowym wskazanym na jednej rezerwacji, nie tylko opóźnienie pierwszego samolotu. Równie istotna będzie data planowanego rozpoczęcia podróży przy ocenie terminów.
Jeżeli przewoźnik odwołał lot kilka tygodni wcześniej, ale zaoferował zmianę rezerwacji, nie zakładaj, że zaakceptowanie lotu zastępczego zamyka drogę do odszkodowania. W zależności od terminu przekazania informacji i godzin alternatywnej podróży, rekompensata może nadal przysługiwać.
Kiedy możesz żądać 250, 400 lub 600 euro?
Termin jest ważny tylko wtedy, gdy roszczenie ma podstawę. Odszkodowanie na podstawie rozporządzenia WE 261/2004 może wynieść 250, 400 albo 600 euro na pasażera. Kwota zależy przede wszystkim od długości trasy, a nie od ceny biletu. Rodzina lecąca na wakacje może więc dochodzić osobnej kwoty za każdą uprawnioną osobę, także gdy bilety były kupione w jednej rezerwacji.
Najczęstsze sytuacje to opóźnienie w przylocie o co najmniej trzy godziny, odwołanie lotu oraz odmowa przyjęcia na pokład z powodu overbookingu. Przepisy obejmują loty startujące z lotnisk w Unii Europejskiej, a także loty do UE obsługiwane przez przewoźników unijnych. Mogą dotyczyć również rejsów czarterowych – bilet kupiony wraz z wycieczką nie pozbawia pasażera ochrony.
Przewoźnik nie zapłaci, jeżeli udowodni wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, których nie mógł uniknąć mimo podjęcia racjonalnych środków. Za takie okoliczności mogą zostać uznane na przykład poważne ograniczenia kontroli ruchu lotniczego czy zagrożenie bezpieczeństwa. Rutynowa usterka techniczna, problemy z rotacją samolotu lub brak załogi nie zawsze spełniają ten warunek. Samo zdanie „przyczyny operacyjne” nie jest wystarczającą odpowiedzią.
Nie czekaj na odpowiedź przewoźnika bez końca
Reklamację warto wysłać niezwłocznie, zachowując potwierdzenie jej złożenia. Linia powinna otrzymać jasne dane pasażera, numer rezerwacji, numer lotu, datę podróży oraz żądanie konkretnej kwoty. Dołącz kartę pokładową, potwierdzenie rezerwacji i korespondencję o odwołaniu lub zmianie planu lotu, jeśli ją masz.
Nie rezygnuj jednak ze sprawy tylko dlatego, że nie zachowałeś papierowej karty pokładowej. Potwierdzenie rezerwacji, wiadomości od linii, historia płatności czy dane z aplikacji przewoźnika często pozwalają odtworzyć podróż. Brak jednego dokumentu nie powinien automatycznie przekreślać prawa do pieniędzy.
Szczególną ostrożność zachowaj, gdy przewoźnik odpisuje po wielu tygodniach lub miesiącach. Odpowiedź typu „analizujemy sprawę” nie jest wypłatą ani gwarancją, że termin przestał biec. Nie podpisuj też pochopnie ugody, jeżeli w zamian za rezygnację z roszczeń proponowany jest bon o niskiej wartości.
Co zrobić, gdy termin jest blisko?
Jeśli od lotu minęło już wiele miesięcy, nie trać czasu na kolejne telefony na infolinię. Zbierz dokumenty i od razu przekaż sprawę do oceny. Trzeba szybko ustalić, jakie prawo ma zastosowanie, czy reklamacja została skutecznie złożona i jakie działanie realnie zabezpieczy Twoje roszczenie.
W takich sytuacjach liczy się nie tylko znajomość kwot odszkodowania, ale też procedury. AirCompensa prowadzi sprawę od analizy uprawnienia, przez kontakt z linią, aż po reprezentację sądową, gdy przewoźnik odmawia zapłaty. Klient nie ponosi kosztów z góry, a prowizja wynosi stałe 20% brutto również wtedy, gdy sprawa trafia do sądu.
Czy mogę zgłosić lot sprzed dwóch lat?
Możliwe, ale nie ma uczciwej odpowiedzi bez sprawdzenia szczegółów. Niektóre sprawy mogą być jeszcze aktualne, inne mogą wymagać pilnego działania albo mogą być już przedawnione. Liczy się trasa, data, przewoźnik i kraj właściwy dla dochodzenia roszczenia.
Czy reklamacja do linii zatrzymuje bieg przedawnienia?
Nie zakładaj tego automatycznie. Reklamacja jest potrzebna i warto ją złożyć, lecz jej wpływ na przedawnienie zależy od podstawy prawnej oraz przebiegu sprawy. Gdy termin jest bliski, potrzebna jest konkretna ocena prawna, a nie nadzieja, że przewoźnik odpowie na czas.
Czy za opóźniony lot należy się zwrot ceny biletu?
Odszkodowanie ryczałtowe to co innego niż zwrot ceny biletu, zwrot kosztów hotelu, posiłków czy alternatywnego transportu. Możesz mieć prawo do kilku różnych świadczeń, zależnie od tego, czy lot był opóźniony, odwołany oraz jakie wydatki poniosłeś. Zachowaj rachunki – mogą mieć znaczenie niezależnie od rekompensaty 250, 400 lub 600 euro.
Nie odkładaj sprawy na moment, gdy „będzie więcej czasu”. W sporze z linią lotniczą termin to nie formalność na końcu drogi, lecz jeden z najważniejszych elementów Twojej pozycji. Im szybciej sprawdzisz swoje prawa, tym trudniej będzie przewoźnikowi zatrzymać należne Ci pieniądze.